Üretim takibi, her iş emrinin başlama ve bitiş zamanını, sağlam ve hatalı adedini ve duruş nedenlerini kayda almaktır. Kayıtta işin hangi makinede ve kim tarafından yapıldığı da yer alır. Bu kayıt iş emri açılırken başlar, üretim bitince stoğa girişle kapanır.
Takibi kurmanın en kısa yolu önce toplanacak veriyi, sonra toplama yöntemini belirlemektir. Yöntemi önce seçen işletmeler çoğu zaman gereğinden fazla ya da eksik veri toplar.
1. Toplanacak veriyi belirleyin
Bir iş emri için asgari veri seti şudur:
| Alan | Örnek | Ne için kullanılır |
|---|---|---|
| İş emri numarası | İE-2026-0412 | Siparişle ve malzeme çıkışıyla bağlantı |
| Ürün ve planlanan miktar | Tabla 60x40, 700 adet | Plan ile gerçekleşen karşılaştırması |
| Makine veya iş istasyonu | Pres 3 | Kapasite ve verimlilik |
| Operatör | Sicil 118 | Vardiya ve iş gücü maliyeti |
| Başlama ve bitiş zamanı | 08:12 / 14:40 | Çevrim süresi, termin takibi |
| Sağlam adet | 684 | Stok girişi |
| Fire adet ve nedeni | 16, çapak | Kalite ve maliyet |
| Duruş süresi ve nedeni | 35 dk, kalıp değişimi | Verimlilik kaybının kaynağı |
İlk aşamada bu sekiz alan yeterlidir. Parti ya da lot numarası, sıcaklık veya basınç gibi süreç değerleri ancak kalite ya da müşteri şartı gerektiriyorsa eklenir.
2. Yöntemi seçin
Dört yol vardır. Aralarındaki fark verinin kim tarafından ve ne zaman girildiğidir.
| Yöntem | Veriyi kim girer | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|
| Kâğıt iş takip formu | Operatör, vardiya sonunda | Kurulumu yok | Ofiste yeniden yazılır, gecikir, duruş süreleri tahmine döner |
| Hesap tablosu (ücretsiz Excel şablonu) | Ustabaşı ya da planlamacı | Hızlı analiz | Tek kişiye bağlıdır, aynı anda birden fazla kişi güncelleyemez, stokla bağlantısı yoktur |
| Üretim takip terminali | Operatör, iş sırasında | Başlama, bitiş ve duruş anında kaydedilir | Operatörün düğmeye basma disiplini gerekir |
| Makineden otomatik veri | Makinenin kontrol ünitesi (PLC) ya da sayaç | Adet ve çalışma süresi insan girişine bağlı değildir | Fire nedeni gibi yorum gerektiren bilgi yine operatörden gelir |
Uygulamada son iki yöntem birlikte kullanılır: adet ve çalışma durumu makineden okunur, duruş ve fire nedeni terminalden seçilir. Makine verisinin nasıl toplandığını makineden üretim verisi toplamak yazısında anlattık.
3. Kodları sabitleyin
Serbest metin raporlanamaz. "Kalıp", "kalıp değ.", "kalıp değişti" üç ayrı neden gibi görünür. Kuruluştan önce iki liste hazırlayın:
- Duruş nedenleri: Planlı bakım, kalıp veya ayar değişimi, malzeme bekleme, arıza (mekanik ya da elektrik), operatör yok, kalite onayı bekleme. On-on iki kalemi geçmesin.
- Fire nedenleri: Ürüne özgü kusurlar (ölçü dışı, çapak, yüzey hatası, eksik parça) ve ilk parça ayarı.
Terminalde bu listeler düğme olarak durur; operatör yazmaz, seçer.
4. İş emrini stoğa ve siparişe bağlayın
Üretim takibi tek başına bir tablo olarak kalırsa "bugün ne ürettik" sorusunu cevaplar ama "sipariş ne zaman yetişir" ve "ne kadar hammadde kaldı" sorularını cevaplamaz. Bunun için:
- İş emri açıldığında reçetedeki malzeme, depodan iş emrine ayrılır.
- Sağlam adet girildikçe mamul stoğa girer, malzeme stoktan düşer.
- Fire miktarı kaydedilir ve maliyete yansır; fire oranının nasıl hesaplanıp yorumlandığını fire oranı hesaplama yazısında anlattık.
5. İlk ay hangi raporlara bakılmalı?
Veriyi toplamaya başladıktan sonra ilk dört hafta üç rapor yeterlidir:
- Duruş nedeni dağılımı: Toplam duruşun hangi nedenlerden oluştuğu. Genellikle iki üç neden toplam sürenin yarıdan fazlasını oluşturur; iyileştirme oradan başlar.
- Plan ve gerçekleşen karşılaştırması: İş emri bazında planlanan ve üretilen adet ile süre.
- Makine bazında kullanılabilirlik: Planlanan çalışma süresinin ne kadarında makinenin gerçekten çalıştığı.
Veri iki-üç ay biriktiğinde bu üç ölçü tek bir verimlilik göstergesinde birleşir. Kullanılabilirlik, performans ve kaliteyi çarpan bu hesabı OEE nedir yazısında işlenmiş örnekle verdik.
Sık yapılan hatalar
- Tüm makinelere aynı anda geçmek. Önce darboğaz makinede başlayın; kod listeleri orada oturduktan sonra yayın.
- Vardiya sonunda toplu giriş yaptırmak. Bu, kâğıt formun elektronik hâlidir; duruş süreleri yine tahmin olur.
- Veriyi toplayıp kimseye göstermemek. Operatör, girdiği verinin haftalık toplantıda kullanıldığını görmezse girişin kalitesi düşer.
Terminal ve makine bağlantısının kurulumu üretim takip terminali hizmetimiz kapsamındadır. Üretim verisinin iş emri, stok ve maliyetle aynı sistemde tutulması gerekiyorsa ürünümüz Sisdem bu kayıtları tek veride birleştirir.
Destek ve teklif
Bu konudaki kurulum ve destek talepleriniz için iletişim formunu kullanabilirsiniz.
Teklif alın