Kantar programı, araç kantarının göstergesinden ağırlığı doğrudan okuyup her tartımı araç, firma ve ürünle kaydeden yazılımdır. Dara ile brüt tartımdan net ağırlığı hesaplar. Tartım fişini basar, kaydı irsaliye ve muhasebeye aktarır. Ağırlığın elle yazılmaması, kantarda yapılabilecek hataların ve hilelerin büyük bölümünü ortadan kaldırır.
Temel kavramlar
- Brüt: Aracın yüklü haldeki ağırlığı.
- Dara: Aracın boş haldeki ağırlığı (ambalaj, palet, kasa da daraya dahil edilebilir).
- Net: Brüt − Dara; alınıp satılan malın ağırlığı.
- İlk tartım / ikinci tartım: Araç tesise girerken ve çıkarken yapılan iki tartım. Mal kabulde ilk tartım brüt, ikinci tartım dara olur; sevkiyatta tersi.
Bir tartımın yolculuğu
Hurda alan bir döküm atölyesine hammadde getiren kamyon örneği:
| Adım | Ne olur | Programdaki kayıt |
|---|---|---|
| 1. Giriş | Plaka okunur ya da seçilir | Araç kartı (plaka, kayıtlı dara), şoför, tedarikçi cari kartı |
| 2. İlk tartım | Araç kantara çıkar, gösterge sabitlenince ağırlık alınır | Brüt: 38.460 kg, saat 09:12, tartım no 2026-04815 |
| 3. Boşaltma | Malzeme kalite kontrolden geçer | Ürün: çelik hurda, sınıf B; fire oranı %2 |
| 4. İkinci tartım | Boş araç tekrar tartılır | Dara: 14.920 kg, saat 10:05 |
| 5. Hesap | Program net ağırlığı ve kesintiyi hesaplar | Net: 23.540 kg; fire kesintisi 471 kg; ödenecek: 23.069 kg |
| 6. Belge | Tartım fişi basılır, alış irsaliyesi taslağı oluşur | Fiş iki nüsha, irsaliye muhasebe onayında |
İlk ve ikinci tartım aynı tartım numarasına bağlanır. Araç kantarda beklerken başka bir aracın ikinci tartımıyla karışmaması için program açık tartımları listeler ve ikinci tartıma yalnız plaka ya da tartım numarasıyla geçilir.
Kayıtlı araçlarda dara her seferinde tartılmayabilir; aracın bilinen darası (kayıtlı dara) kullanılır. Bu hızlıdır ama depo, yakıt ve kasa değiştikçe gerçek dara değişir. Kayıtlı dara kullanılıyorsa belirli aralıklarla, örneğin haftada bir, gerçek dara tartımı yapılıp kayıt güncellenmelidir.
Eşleşme: araç, plaka, cari, ürün
Programın en çok iş gören tarafı ağırlık okuma değil, tartımın doğru kayda bağlanmasıdır:
- Araç ve plaka kartı: Kayıtlı dara, dorse plakası, taşıyıcı firma.
- Cari kart: Tedarikçi ya da müşteri; hangi ürünleri getirdiği, açık siparişleri.
- Ürün kartı: Birim (kg, ton), fire ya da nem kesintisi kuralı, fiyat.
- Sipariş: Tartım açık bir siparişe bağlanırsa sipariş bakiyesi kendiliğinden düşer.
Eşleşme sayesinde "bu tedarikçi bu ay kaç ton getirdi", "bu sipariş için kaç araç daha gelmeli", "bu plaka bugün kaç kez girdi" soruları rapordan cevaplanır. Plakanın kamerayla okunması bu eşleşmeyi hızlandırır ve elle seçim hatasını önler; ayrıntısı plaka tanıma sistemi nedir yazısında.
Fiş, irsaliye ve muhasebe
Tartım bitince program fişi basar. Fişte bulunması gereken alanları ve örnek bir fişi kantar fişi yazısında ayrıca verdik. Ardından:
- Sevkiyatta net ağırlık satış irsaliyesine (e-irsaliye kullanan işletmede e-irsaliyeye) miktar olarak aktarılır; aynı kayıttan fatura oluşur.
- Mal kabulde alış irsaliyesiyle karşılaştırılır; tedarikçinin beyan ettiği ağırlık ile tartılan ağırlık arasındaki fark raporlanır.
- Stok girişi ve çıkışı tartım kaydından oluşur.
Göstergenin veri çıkışından ağırlığın nasıl okunduğunu ve tartım verisinin ofis sistemine nasıl düştüğünü tartım verisinin otomatik aktarımı yazısında anlattık.
Kantarda hile ve hata: önlemler
| Risk | Nasıl olur | Program ve donanım önlemi |
|---|---|---|
| Elle ağırlık yazma | Operatör göstergeyi okuyup rakamı değiştirir | Ağırlık yalnız göstergeden okunur, elle giriş kapalı ya da gerekçe ve yetkiyle |
| Araç tam oturmadan tartım | Tekerlek kantar dışında kalır | Gösterge sabitlenmeden kayıt alınmaz; kantar uçlarına kamera ve konum sensörü |
| Tartımda kişi ya da ek yük | Şoför ya da ikinci araç kantarda | Tartım anında kamera görüntüsü kayda eklenir |
| Dara hilesi | İlk tartımda su, yakıt ya da yük fazla; ikinci tartımda boşaltılmış | Gerçek dara tartımı zorunluluğu, iki tartım arası süre sınırı |
| Plaka değiştirme | Farklı aracın darası kullanılır | Plaka kamerayla okunur, iki tartımda aynı plaka şartı |
| Aynı yükün iki kez yazılması | Tek tartım iki fişe bölünür | Fiş numarası tekil, iptal ve yeniden basım loglanır |
Önlemlerin işe yaraması için kantarın kendisi de doğru ölçmelidir. Ticari tartımda kullanılan kantarların periyodik muayene yükümlülüğünü kantar muayenesi kaç yılda bir yapılır yazısında mevzuatıyla ele aldık.
Program seçerken sorulacaklar
- Mevcut göstergeniz okunabiliyor mu? Çoğu göstergede veri çıkışı vardır; model ve bağlantı türü kontrol edilir.
- Kantar ile ofis arasındaki mesafe ve bağlantı nasıl olacak?
- Kaç tartım noktası var ve tek bir kayıtta birleşecek mi?
- Fire, nem ve kalite kesintileri ürün bazında tanımlanabiliyor mu?
- Tartım kaydı irsaliye ve muhasebeye elle yeniden yazılmadan aktarılıyor mu?
- Kamera görüntüsü ve plaka okuma tartım kaydına eklenebiliyor mu?
Kantar programı ve tartım otomasyonu kurulumunda göstergenin veri çıkışını, kantar çevresine konacak kameraları ve irsaliye akışını birlikte planlıyoruz. Araç girişi ve bariyer de otomatik olacaksa plaka tanıma ve kapı otomasyonu aynı tartım kaydına bağlanır.
Destek ve teklif
Bu konudaki kurulum ve destek talepleriniz için iletişim formunu kullanabilirsiniz.
Teklif alın