Kamyon Kantarı Nasıl Çalışır?

Kamyon kantarı, aracı yüküyle birlikte platformun üzerine alıp toplam ağırlığı elektronik olarak ölçen bir tartım sistemidir. Araç boşken ve doluyken yapılan iki tartımın farkı, taşınan malın net ağırlığını verir. Ölçüm birkaç dakika sürer ve sonuç tartım fişine yazılır.

Ağırlık ölçüme nasıl dönüşür

Sistem üç parçadan oluşur. Araç, betonarme bir platformun üzerine çıkar. Platformun altında yük hücreleri bulunur. Yük hücresi, üzerine binen ağırlıkla çok küçük oranda esneyen ve bu esnemeyi elektrik sinyaline çeviren metal bir parçadır. Araç ağırlaştıkça sinyal büyür.

Sinyal, gösterge birimine gider ve burada kilogram cinsinden sayıya dönüşür. Operatör bu sayıyı ekranda görür. Gösterge sabitlenmeden alınan değer güvenilir değildir; araç hareket ettikçe sayı oynar. Modern tesislerde bu değer doğrudan kantar programı tarafından okunur, elle yazılmaz.

Platform boyu tartılacak en uzun araca göre seçilir. Tır ve kamyonlar için 12 ile 20 metre arası boylar yaygındır; aracın tüm tekerlekleri platformun üzerinde olmalıdır. Kapasite de araca göre belirlenir, ağır vasıtalar için 60 ton ve üzeri yaygındır.

İki tartımla net ağırlık bulunur

Tek tartım size aracın o anki toplam ağırlığını söyler. Malın ağırlığını bulmak için iki tartım gerekir:

• Brüt: Aracın yüklü haldeki ağırlığı.
• Dara: Aracın boş haldeki ağırlığı.
• Net: Brüt eksi dara; alınıp satılan malın ağırlığı.

Mal kabulde araç tesise dolu girer, boş çıkar. İlk tartım brüt, ikinci tartım dara olur. Sevkiyatta tersi olur: araç boş girer, yüklenir, dolu çıkar. İlk tartım dara, ikinci tartım brüt olur. İki tartımın aynı kayda bağlanması gerekir; fişte bulunması gereken alanları ve örnek bir fişi kantar fişi yazısında verdik.

İşlenmiş örnek: çimento sevkiyatı

Bir hazır beton tesisinden 500 torba çimento yükleyen kamyonu ele alalım. Araç tesise boş girer:

Net ağırlık: 40.410 − 15.260 = 25.150 kg. Beklenen yük 25.000 kg olduğuna göre 150 kg fark vardır. Bu fark palet, ambalaj ve yakıt değişiminden kaynaklanabilir. Fark belirli bir sınırın üzerindeyse araç yeniden kontrol edilir. Program bu hesabı otomatik yapar ve tartım kaydını irsaliyeye aktarır; aktarımın muhasebeye nasıl düştüğünü tartım verisinin otomatik aktarımı yazısında anlattık.

Tartımı bozan beş durum

Kantar doğru bir cihazdır ama yanlış kullanım yanlış sonuç verir. Her tartımda şu beş nokta kontrol edilir:

1. Araç platforma tam oturmalı. Bir tekerlek platform dışında kalırsa ağırlığın bir kısmı ölçülmez. Uzun araçlarda dorse sarkmasına dikkat edilir.
2. Tartım sırasında araç hareket etmemeli. Motor çalışır durumda beklemek titreşim yapar; el freni çekilir, gösterge sabitlenmeden kayıt alınmaz.
3. Kantarda fazladan ağırlık olmamalı. Şoförün tartım sırasında araçtan inmesi ya da araca birinin binmesi sonucu değiştirir. Tartım anı kamerayla kayda alınır.
4. Kayıtlı dara eskimiş olabilir. Araca takılan ek depo, değişen kasa ya da biriken çamur gerçek darayı değiştirir. Kayıtlı darayla çalışılıyorsa belirli aralıklarla gerçek dara tartımı yapılıp kayıt güncellenir.
5. Platform çevresi temiz tutulur. Platform altına giren taş, buz ya da biriken malzeme platformun hareketini kısıtlar ve ölçümü bozar.

Plaka okuma ve otomasyon

Günde onlarca araç tartan bir tesiste plakanın elle seçilmesi hem yavaşlatır hem hata üretir. Kamerayla plaka okuma, tartım kaydını doğru araca bağlar ve operatörsüz tartım yapılmasını sağlar. Araç girişi ve bariyer de otomatik olacaksa plaka tanıma ve kapı otomasyonu aynı tartım kaydına bağlanır.

Kantar programı ve tartım otomasyonu kurulumunda göstergenin veri çıkışı, kantar çevresine konacak kameralar ve irsaliye akışı birlikte planlanır. Kantarın kendisi kadar, tartımın doğru kayda bağlanması da önemlidir.