Kamyon ve tır kantarlarının periyodik muayenesi, ilgili yönetmeliğe göre iki yılda bir yapılır. Süre takvim yılı olarak sayılır: kantarın damgalandığı yıl, tarihi ne olursa olsun birinci yıldır ve süre dolduğunda izleyen yılın ocak başından şubat sonuna kadar başvuru yapılmalıdır. Kime başvurulacağı ise kantarın kapasitesine bağlıdır.
Hangi mevzuat, hangi kantar?
Muayene yükümlülüğünün dayanağı 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunudur. Kanunun 9. maddesi ölçü aletlerini ilk, periyodik, ani, şikâyet ve stok muayenesine tabi tutar. Uygulama iki ayrı yönetmelikle düzenlenir ve ayrım 2.000 kg kapasitededir:
| Kamyon ve tır kantarı (2.000 kg üzeri otomatik olmayan tartı aleti) | Terazi, platform baskül (2.000 kg ve altı) | |
|---|---|---|
| Yönetmelik | Su Dışındaki Sıvılar İçin Ölçme Sistemleri ile Bazı Ölçü ve Tartı Aletlerinin Muayene Yönetmeliği | Tartı Aletleri Muayene Yönetmeliği |
| Periyodik muayene süresi | İki yıl (Ek-9) | İki yıl (md. 8/4-a) |
| Muayeneyi yapan | Servis: Bakanlıkça yetkilendirilen Türk Standardları Enstitüsü (TSE) | Yetkili muayene servisi; pazarlarda kullanılan bazı teraziler ve mekanik tartılar için belediye ölçüler ve ayar memurluğu |
| Aks kantarı | Aynı yönetmelik, iki yıl |
Yani fabrika girişindeki bir kamyon kantarı için başvuru TSE'ye yapılır; belediye ayar memurluğu bu kantarlar için yetkili değildir. Muayenesi yapılan kantar damgalanır, üzerine bir sonraki muayene zamanını gösteren muayene etiketi yapıştırılır ve muayene raporu verilir.
Takvimi hesaplamak
Yönetmelik süreyi tarih olarak değil yıl olarak izler. Damgalandığı yıl, hangi ay damgalanmış olursa olsun birinci yıl sayılır.
| Damga yılı | Birinci yıl | İkinci yıl (süre sonu) | Başvuru dönemi |
|---|---|---|---|
| 2025 (Mart'ta damgalandı) | 2025 | 2026 | 1 Ocak - 28 Şubat 2027 |
| 2025 (Aralık'ta damgalandı) | 2025 | 2026 | 1 Ocak - 28 Şubat 2027 |
| 2026 | 2026 | 2027 | 1 Ocak - 29 Şubat 2028 |
İki satır arasındaki fark önemli: Aralık 2025'te yeni kurulan bir kantar da Mart 2025'te damgalanan kantarla aynı yıl muayeneye girer. Şubatın son günü tatile denk gelirse başvuru, sonraki ilk iş günü yapılabilir. Muayene ücretinin başvurudan önce yatırılmış olması gerekir; yatırılmamışsa başvuru geçersiz sayılır. Başvuru yapılan kantarlar aynı yıl içinde muayene edilir.
Güncel muayene ücretini burada vermiyoruz; ücret her yıl yeniden belirlenir, başvuru sırasında muayeneyi yapacak kuruluştan öğrenin.
Başvuru adımları
- Kantarın damga yılını bulun: Muayene etiketinde ve son muayene raporunda yazar.
- Başvuru bilgilerini hazırlayın: Tartı aletinin markası, modeli, seri numarası, sınıfı ve kapasitesi; kullanıldığı adres; kullanıcı firmanın iletişim bilgileri.
- Ücreti yatırın ve dekontu saklayın.
- Başvuruyu ocak-şubat döneminde yapın; başvuruyu gösteren belgeyi muayene yapılana kadar saklayın, denetimde istenebilir.
- Muayene gününe hazırlık: Kantar üstü ve çukuru temiz, göstergesi çalışır, yaklaşım rampaları düzgün olmalı. Muayenede test ağırlıkları kantar üzerine taşınacağı için araç yaklaşım alanı boş bırakılır.
- Sonuç: Uygun bulunursa damga ve etiket yapılır. Uygun bulunmazsa kantar kullanılamayacak biçimde bağlanıp mühürlenir ve tamir-ayar servisine sevk edilmek üzere tutanakla teslim edilir. Periyodik muayenede doğru çalışmadığı anlaşılan kantara ceza uygulanmaz; tamir ve ayardan sonra ilk muayeneye başvurulur.
Muayenesiz kullanmanın sonucu
3516 sayılı Kanunun 14. maddesi damga süresi geçmiş ya da periyodik muayene için zamanında başvurulmamış ölçü aletinin kullanılmasını yasaklar. Kanunun 15. maddesi, damga süresi geçmiş ölçü aletini kullanan kişiye idari para cezası verilmesini ve aletin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmesini öngörür. Kanundaki ceza tutarları her yıl yeniden değerlendiği için rakam vermiyoruz.
Yönetmelik ayrıca şunu açıkça söyler: Zamanında başvurmayan kullanıcı daha sonra başvursa bile, kantarın bu arada kullanıldığı tespit edilirse damga süresi dolmuş ölçü aleti kullanmaktan işlem yapılır. Başvuru süresini kaçırmak, geç başvuruyla telafi edilemez.
Ticari sonuç da ağırdır: Muayenesiz kantarla yapılan tartıma dayanan fiş, irsaliye ve fatura, karşı tarafın itirazında zayıf kalır. Fişte kantarın son muayene yılının yazılması bu yüzden önerilir; alanların listesi kantar fişi yazısında.
Periyodik muayene dışında ne zaman yeniden muayene gerekir?
- Tamir ve ayardan sonra: Damgası iptal edilen ya da arızalanıp tamir edilen kantar ilk muayeneye tabi olur.
- Tip onayını etkileyen değişiklikte: 2.000 kg üzeri kantarda gösterge ya da yük hücresi gibi tip onayını etkileyen bir parça değiştirilirse, düzenlenen uygunluk beyanından itibaren 15 gün içinde servise ilk muayene başvurusu yapılmalıdır.
- Ani ve şikâyet muayenesi: Bakanlık habersiz muayene yapabilir; bir alıcı ya da satıcı kantarın doğruluğundan şikâyet ederse şikâyet muayenesi yapılır.
Kantar programı veya göstergeye bağlanan yazılım, kantarın metrolojik parçası değildir; ağırlığı göstergeden okur. Ancak göstergenin içine müdahale gerektiren bir bağlantı yapılmamalı, gösterge damgaları bozulmamalıdır. Programın tartımı nasıl okuduğunu kantar programı nedir yazısında anlattık.
Kantar programı ve tartım otomasyonu kurulumlarında programa kantarın damga yılını ve bir sonraki başvuru dönemini tanımlıyor, ocak ayında hatırlatma çıkarıyoruz; göstergeye yalnız veri çıkışından bağlanıyoruz.
Kaynak: 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu md. 9, 14, 15, Su Dışındaki Sıvılar İçin Ölçme Sistemleri ile Bazı Ölçü ve Tartı Aletlerinin Muayene Yönetmeliği md. 4, 6, 7, 8, aynı yönetmelik Ek-9, Tartı Aletleri Muayene Yönetmeliği md. 8
Destek ve teklif
Bu konudaki kurulum ve destek talepleriniz için iletişim formunu kullanabilirsiniz.
Teklif alın