Sunucunun işletmede mi bulutta mı duracağını kullanım yoğunluğu, internet kesintisinin etkisi ve verinin nerede tutulacağı belirler. Yani uygulamayı kaç kişinin hangi bağlantıdan kullandığı, internet kesilince işin durup durmayacağı ve verinin yurt dışına çıkıp çıkmadığı sorulur. Maliyet karşılaştırması ise aylık fiyatla değil, 5 yıllık toplam sahip olma maliyetiyle yapılır.
Kavramlar
- Fiziksel sunucu (işletmede): Donanımı satın alınır, işletmenin sistem odasında veya bir dolapta durur. Bakımı, yedeği ve güvenliği işletmenin sorumluluğundadır.
- Bulut sunucu: Bir sağlayıcının veri salonundaki donanım üzerinde çalışan, aylık kiralanan sanal sunucu. Donanım arızası, elektrik ve soğutma sağlayıcının işidir; işletim sistemi ve uygulama çoğunlukla hâlâ sizin işinizdir. Sanal sunucu türlerini VPS nedir yazısında anlattık.
- Hibrit: Bazı iş yükleri işletmede, bazıları bulutta. Örneğin ERP ve dosya sunucusu işletmede, e-posta ve web sitesi bulutta, yedeklerin bir kopyası bulutta.
5 yıllık toplam sahip olma maliyeti kalemleri
Fiyat yazmıyoruz, çünkü rakam donanıma, lisansa ve kullanıcı sayısına göre çok değişir. Karşılaştırmayı sağlıklı yapmak için iki sütunu aynı kalemlerle doldurmak gerekir:
| Kalem | Fiziksel sunucu | Bulut sunucu |
|---|---|---|
| Donanım | Sunucu, diskler (yedekli), ek bellek; 5 yıl sonunda yenileme | Yok; aylık kira içinde |
| Yazılım lisansları | İşletim sistemi, kullanıcı erişim lisansları, veritabanı, sanallaştırma | Bir kısmı kiraya dahil olabilir, bir kısmı ayrıca kiralanır |
| Enerji ve soğutma | Sunucu + kesintisiz güç kaynağı + klimanın 5 yıllık elektriği | Yok |
| Kesintisiz güç kaynağı | Cihaz ve 2-3 yılda bir akü yenilemesi | Yok |
| Yedekleme | Yedek diski/cihazı, işletme dışı kopya için alan | Sağlayıcının yedek hizmeti ayrıca ücretli olabilir; işletme dışı kopya yine gerekir |
| İnternet | Mevcut hat yeterli olabilir | Tüm kullanıcılar sunucuya internetten bağlanacağı için daha hızlı ve yedekli hat, ikinci hat |
| Güvenlik | Güvenlik duvarı, antivirüs | Güvenlik duvarı hizmeti, VPN, antivirüs |
| İşçilik | Kurulum, güncelleme, arıza müdahalesi, donanım garantisi sonrası servis | Kurulum, güncelleme; donanım arızası yok |
| Veri çıkışı ve büyüme | Disk ekleme maliyeti | Ek disk, ek işlemci, veri çıkış trafiği aylık faturaya eklenir |
Hesabı yapmak için her kalemin 5 yıllık toplamı alınır. Bulutta 60 aylık kira, fiziksel sunucuda ise ilk yatırım artı 60 aylık işletme giderleri toplanır. Genellikle 10-15 kullanıcının altında ve tek uygulamalı yapılarda bulut, sabit ve yoğun kullanılan çok kullanıcılı yapılarda fiziksel sunucu daha ekonomik çıkar; ama bu bir kural değil, hesabın sonucudur.
Performans: yerel ağ ile internet arasındaki fark
Ofis içindeki kablolu ağ saniyede 1 gigabit veri taşır ve gecikmesi 1 milisaniyenin altındadır. İşletmenin internet hattının yükleme hızı ise çoğu zaman bunun onda biri ile yüzde biri arasındadır, gecikme 10-40 milisaniyedir.
- ERP ve muhasebe programları: İstemci bilgisayar veritabanıyla sürekli konuşan uygulamalarda (programın kendisi bilgisayarda, veritabanı sunucuda) her ekran açılışı yüzlerce sorgu demektir. Yerelde fark edilmeyen 30 ms gecikme, yüzlerce sorguda saniyelere dönüşür. Bu tür programlar buluta taşınırken ya programın bulutta çalıştığı terminal oturumu kullanılır ya da uygulamanın web tabanlı sürümüne geçilir.
- Dosya paylaşımı: 200 MB'lık bir çizim dosyası yerel ağda birkaç saniyede açılır. 20 Mbps yükleme hızı olan bir buluttan indirmek 80 saniyeden uzun sürer; aynı anda birkaç kişi açarsa süre katlanır.
- Web tabanlı uygulamalar ve e-posta: İnternetten çalışmak için tasarlandıkları için bulutta rahat çalışır.
Ofis ağının kendisinin kablolu mu kablosuz mu olması da bu hesaba girer; ofis ağı kablo mu Wi-Fi mı yazısında ele aldık.
İnternet kesilince
Sunucu bulutta ise işletmenin interneti kesildiğinde ERP'ye, dosyalara ve uygulamalara erişim durur; üretim ve sevkiyat bu sistemlerden besleniyorsa iş de durur. Bu yüzden bulut kararı çoğu zaman farklı altyapıdan ikinci bir internet hattını ve iki hattı otomatik devreden bir güvenlik duvarını gerektirir.
Sunucu işletmede ise internet kesildiğinde içeride çalışma sürer; etkilenen yalnızca dışarıdan bağlanan kullanıcılar ve e-posta olur. Buna karşılık sunucunun donanım arızası, elektrik kesintisi ve sistem odasındaki su baskını işletmenin riskidir; yedek parça ve kesintisiz güç kaynağı süresi planlanmalıdır.
KVKK: veri yurt dışına çıkıyor mu?
Bulut sağlayıcının veri salonu yurt dışındaysa sunucuya konan kişisel veriler (çalışan, müşteri, cari kayıtları) yurt dışına aktarılmış olur. 6698 sayılı Kanun'un 9. maddesi 7499 sayılı Kanun'la değiştirildi; yeni düzen 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girdi, eski hükmün uygulanmasına 1 Eylül 2024'e kadar izin verildi. Yeni maddeye göre aktarım şu yollardan biriyle yapılır:
- Kurul'un ilgili ülke veya sektör için verdiği yeterlilik kararı.
- Yeterlilik kararı yoksa uygun güvenceler: Kurul'un ilan ettiği standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları, Kurul izniyle yazılı taahhütname ya da kamu kurumları arası anlaşma.
- Bunlar da yoksa arızi (düzenli olmayan, tekil) aktarım hâlleri.
Standart sözleşme imzalanırsa imzadan itibaren beş iş günü içinde Kurum'a bildirilmelidir; bildirmeme Kanun'un 18. maddesinde ayrıca idari para cezasına bağlanmıştır. Bulut sunucu yurt içindeki bir veri salonunda duruyorsa bu yükümlülükler doğmaz, ama sağlayıcının yedeklerini ve destek erişimini nerede tuttuğu da sözleşmede sorulmalıdır.
Karar tablosu
| Durum | Öneri |
|---|---|
| 5-10 kullanıcı, web tabanlı uygulamalar, çok şubeli ya da sahada çalışan ekip | Bulut |
| İstemci-veritabanı mimarisinde ERP, 15+ kullanıcı, tek bina | Fiziksel sunucu |
| Büyük dosyalarla çalışan tasarım, proje veya ölçüm ekibi | Fiziksel sunucu (dosya sunucusu) |
| Üretim internet kesintisinde durmamalı | Fiziksel sunucu veya bulut + ikinci hat |
| Sistem odası, kesintisiz güç kaynağı ve klima yok, kurulması da zor | Bulut |
| Yurt dışında veri salonu olan bir hizmet düşünülüyor ve kişisel veri içeriyor | Yurt içi veri salonu veya md. 9 kapsamında standart sözleşme |
| Karışık ihtiyaç | Hibrit: ERP ve dosya işletmede, e-posta ve web bulutta, yedeğin bir kopyası bulutta |
Hangi seçenek seçilirse seçilsin yedek aynı kurala uyar: üç kopya, iki farklı ortam, biri işletme dışında. Ayrıntısı yedekleme 3-2-1 kuralı yazısında.
Sunucu ve bulut hizmetleri kapsamında kalemleri sizin kullanıcı sayınız ve uygulamalarınızla doldurup iki senaryonun 5 yıllık toplamını birlikte çıkarıyoruz; fiziksel sunucu kararında donanımı bilgisayar ve sunucu tedarikimizle kuruyoruz.
Kaynak: 6698 sayılı Kanun md. 9, 18 ve geçici md. 3 (mevzuat.gov.tr), Yurt dışına aktarım (KVKK)
Destek ve teklif
Bu konudaki kurulum ve destek talepleriniz için iletişim formunu kullanabilirsiniz.
Teklif alın