Fazla mesai ücreti, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunan saatlik ücretin 1,5 ile çarpılması ve fazla çalışılan saat sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Bu %50'lik zam, 4857 sayılı İş Kanunu md. 41'e göre haftalık 45 saati aşan her saat için geçerlidir. Sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 45 saatin altında olan çalışanda, sözleşme süresi ile 45 saat arasındaki çalışma "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve %25 zamla ödenir.
Hesap dört satırdır
- Saatlik brüt ücret = Aylık brüt ücret ÷ 225
- Fazla çalışma saat ücreti = Saatlik ücret × 1,5
- Fazla sürelerle çalışma saat ücreti = Saatlik ücret × 1,25
- Ödenecek brüt tutar = Saat ücreti × Saat sayısı
225 sayısı kanunda yazmaz; uygulamada ayı 30 gün, günü 7,5 saat kabul eden hesaptan gelir (30 × 7,5 = 225). Haftalık 45 saatin 6 iş gününe bölünmesiyle günlük 7,5 saat bulunur, hafta tatili de ücretli olduğu için ay 30 gün sayılır. Kanun yalnızca "normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarı" der; saatlik ücreti farklı bir yöntemle belirleyen sözleşme ya da toplu iş sözleşmesi varsa o esas alınır.
Örnek ücret
Örneklerde 2026 yılı brüt asgari ücreti kullanılmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı hesap tablosuna göre 1 Ocak-31 Aralık 2026 döneminde aylık brüt asgari ücret 33.030,00 TL'dir.
- Saatlik ücret: 33.030 ÷ 225 = 146,80 TL
- Fazla çalışma saat ücreti (%50): 146,80 × 1,5 = 220,20 TL
- Fazla sürelerle çalışma saat ücreti (%25): 146,80 × 1,25 = 183,50 TL
Kendi hesabınızda 33.030 yerine çalışanın brüt ücretini yazın. Sonuçlar brüttür; net tutar SGK primi ve vergi kesintilerinden sonra ortaya çıkar.
Üç hafta, üç sonuç
A. Sözleşmesi 45 saat, o hafta 50 saat çalışmış
45'i aşan 5 saat fazla çalışmadır.
5 × 220,20 = 1.101,00 TL brüt
B. Sözleşmesi 40 saat, o hafta 44 saat çalışmış
45 saat aşılmadığı için fazla çalışma yoktur; 40 ile 44 arasındaki 4 saat fazla sürelerle çalışmadır.
4 × 183,50 = 734,00 TL brüt
C. Sözleşmesi 40 saat, o hafta 48 saat çalışmış
İki dilim birlikte oluşur:
| Dilim | Saat | Saat ücreti | Tutar |
|---|---|---|---|
| 40-45 arası (fazla sürelerle) | 5 | 183,50 TL | 917,50 TL |
| 45 üstü (fazla çalışma) | 3 | 220,20 TL | 660,60 TL |
| Toplam | 8 | 1.578,10 TL brüt |
Bu ayrım sık atlanır; 8 saatin tamamına %50 uygulamak ya da tamamına %25 uygulamak iki yönde de hatalı sonuç verir.
Denkleştirme hesabı değiştirir
Md. 63'e göre haftalık 45 saat, tarafların anlaşmasıyla haftanın günlerine günde 11 saati aşmamak koşuluyla farklı dağıtılabilir. Bu durumda iki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşmıyorsa bazı haftalarda 45 saatin geçilmesi fazla çalışma sayılmaz (toplu iş sözleşmesiyle bu süre dört aya kadar uzatılabilir).
Örnek: Denkleştirme anlaşması olan bir işletmede çalışan sekiz hafta boyunca sırasıyla 50, 50, 50, 50, 40, 40, 40, 40 saat çalışıyor. Toplam 360 saat, haftalık ortalama 45 saattir. İlk dört haftadaki 20 saatlik aşım fazla çalışma sayılmaz, zamlı ödeme doğmaz. Anlaşma yoksa aynı tablo 20 × 220,20 = 4.404 TL brüt fazla mesai demektir. Denkleştirmenin yazılı ve önceden yapılmış olması bu yüzden önemlidir.
Kanunun koyduğu sınırlar
4857 sayılı Kanunun md. 41 metnine göre:
- Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saati geçemez.
- Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı alınmalıdır.
- İşçi isterse zamlı ücret yerine her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, her fazla sürelerle çalışma saati için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilir. Bu serbest zaman altı ay içinde, ücret kesilmeden verilir.
- Md. 63'ün son fıkrasındaki sağlık nedenli kısa süreli işlerde ve md. 69'daki gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz. Md. 69'a göre gece çalışması 7,5 saati geçemez (kanunda sayılan bazı sektör istisnaları dışında).
- Genel tatil ve ulusal bayram günlerinde çalışana, md. 47 uyarınca o günün ücretine ek olarak çalışılan her gün için bir günlük ücret daha ödenir. Bu, fazla mesaiden ayrı bir kalemdir.
Hesabın doğruluğu kayda bağlıdır
Formül basittir; tartışma genellikle saat sayısında çıkar. Haftanın hangi gün başladığı, molanın düşülüp düşülmediği, gece yarısını geçen vardiyanın hangi güne yazıldığı ve eksik okutmaların nasıl tamamlandığı, fazla mesai saatini doğrudan değiştirir. Bu yüzden:
- Hafta başlangıcını (örneğin pazartesi 00:00) yazılı olarak belirleyin.
- Onaylanmamış fazla çalışmayı "aday" olarak tutun, yönetici onayıyla kesinleştirin.
- Yıllık 270 saat sınırını çalışan bazında kümülatif izleyin.
- Serbest zaman tercihini ve kullanımını ayrı bir bakiye olarak kaydedin.
Giriş-çıkış saatlerinin kural motorunda nasıl puantaja dönüştüğünü PDKS nedir yazısında bir çalışanın haftası üzerinden anlattık. Kayıt yöntemi seçilirken biyometrik verinin mesai takibinde kullanımıyla ilgili KVKK ilke kararını yüz tanıma PDKS yazısında ele aldık.
Personel takip ve kartlı geçiş kurulumlarında denkleştirme, hafta başlangıcı, tolerans ve onay akışını kural olarak tanımlıyor, fazla mesaiyi %50 ve %25 dilimlerine ayrılmış halde bordroya aktarılacak biçimde raporluyoruz. Turnike ve kapı okuyucular personel giriş-çıkış ve geçiş kontrolü hizmetimizle aynı kayda yazar.
Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu md. 41, 47, 63, 69, 2026 asgari ücret tespit komisyonu kararı, RG 26.12.2025, ÇSGB 2026 asgari ücret hesap tablosu
Destek ve teklif
Bu konudaki kurulum ve destek talepleriniz için iletişim formunu kullanabilirsiniz.
Teklif alın